In mijn vorige post over self-hosting voor iedereen schetste ik een visie van managed self-hosting waar iedereen eigenaar kan zijn van hun data. Maar er is een ongemakkelijke waarheid die ik oversloeg: hardware kost geld, en de economie is fundamenteel anders voor bedrijven versus particulieren.
Laten we het hebben over de olifant in de serverruimte.
De Financiële Realiteit
Wanneer een bedrijf een server van €1.000 koopt, gebeurt dit:
| Factor | Bedrijf | Particulier |
|---|---|---|
| BTW | Aftrekbaar (€0 netto) | €210 verloren |
| Vennootschapsbelasting voordeel | ~25% aftrek (€197) | Geen |
| Afschrijving | 5 jaar afschrijving | Gewoon een uitgave |
| Cashflow | Zakelijke uitgave | Na-belasting inkomen |
| Netto kosten | ~€593 | €1.000 |
Een bedrijf betaalt effectief 40% minder voor dezelfde hardware. Maar het wordt erger.
Total Cost of Ownership: Een Praktijkvoorbeeld
Laten we de 5-jaars TCO berekenen voor een bescheiden self-hosting cluster. Drie mini PC’s (zoals Lenovo ThinkCentre Tiny of HP EliteDesk Mini), wat het minimum is voor een goede high-availability setup.
Hardware Kosten
| Item | Prijs | Aantal | Totaal |
|---|---|---|---|
| Refurbished mini PC (i5, 16GB, 256GB) | €150 | 3 | €450 |
| 1TB NVMe SSD upgrade | €80 | 3 | €240 |
| Managed switch | €50 | 1 | €50 |
| UPS (basis) | €100 | 1 | €100 |
| Kabels, diversen | €50 | - | €50 |
| Totaal hardware | €890 |
Doorlopende Kosten (5 Jaar)
| Item | Maandelijks | 5-Jaar Totaal |
|---|---|---|
| Elektriciteit (~45W × 3 × 24/7) | €15 | €900 |
| Domeinnaam | €1 | €60 |
| Backup opslag (off-site, 100GB) | €3 | €180 |
| Totaal doorlopend | €19 | €1.140 |
Totale 5-Jaar TCO
| Scenario | Hardware | Doorlopend | Totaal | Maandelijks |
|---|---|---|---|---|
| Bedrijf | €534 | €1.140 | €1.674 | €28 |
| Particulier | €890 | €1.140 | €2.030 | €34 |
Voor een particulier kost self-hosting ongeveer €34/maand over 5 jaar. Dat is eigenlijk competitief met cloud diensten — totdat je je tijd meerekent.
Het Tijdprobleem
Hier valt de economie van self-hosting uit elkaar voor de meeste mensen.
Als je je tijd waardeert op €30/uur (conservatief voor een professional), en je besteedt slechts 2 uur per maand aan onderhoud:
| Particulier (DIY) | Particulier (Managed) | |
|---|---|---|
| Hardware + doorlopend | €34/maand | €34/maand |
| Tijd (2u × €30) | €60/maand | €0/maand |
| Management fee | €0 | €15/maand |
| Totaal | €94/maand | €49/maand |
Zelf self-hosten kost bijna het dubbele van wat een managed service zou kosten. En dat is uitgaande van slechts 2 uur onderhoud — elk serieus probleem kan dat in één incident opslokken.
Het Soevereiniteit Inversie Probleem
Hier loopt mijn self-hosting visie tegen problemen aan.
Optie A: Eigen hardware
- Je betaalt volledige consumentenprijzen
- Je bent overal verantwoordelijk voor
- Echte soevereiniteit, maar duur
Optie B: Huren van een managed service
- Bedrijf koopt hardware met 40% korting
- Bedrijf handelt onderhoud af
- Goedkoper voor jou, maar…
Wacht. Als een bedrijf de hardware bezit waarop mijn data draait, heb ik dan niet gewoon het cloud provider model opnieuw gecreëerd? Het hele punt was soevereiniteit door eigendom. Hardware huren van een managed service provider is gewoon self-hosting met extra stappen.
Dit is de hardware eigendomsparadox: de economisch meest rationele keuze ondermijnt het filosofische doel.
Mogelijke Oplossingen
Ik heb hier veel over nagedacht. Hier zijn enkele benaderingen die de naald mogelijk kunnen doorsteken.
1. Het Coöperatieve Model
Wat als klanten gezamenlijk de management-entiteit bezitten?
flowchart TD
subgraph coop["Klanten Coöperatie"]
note["Klanten zijn aandeelhouders"]
buys["Koopt HW wholesale"]
provides["Levert mgmt"]
end
coop --> M1["Lid Cluster"]
coop --> M2["Lid Cluster"]
Hoe het werkt:
- Coöperatie koopt hardware tegen zakelijke tarieven
- Geeft besparingen door aan leden
- Leden bezitten hun cluster hardware via de coöp
- Management is een dienst, geen afhankelijkheid
Economie:
- Hardware kosten dalen ~40%
- Bulk inkoop voegt nog 10-15% besparing toe
- TCO zou kunnen dalen naar ~€22/maand
Uitdagingen:
- Juridische complexiteit (verschilt per land)
- Governance overhead
- Minimum haalbaar ledenaantal (~20-50 mensen?)
2. Het Hardware Lening Model
De serviceprovider koopt hardware, maar eigendom gaat geleidelijk over naar de klant.
| Jaar | Maandelijkse Betaling | Eigendom % |
|---|---|---|
| 1 | €35 | 0% → 20% |
| 2 | €35 | 20% → 40% |
| 3 | €30 | 40% → 60% |
| 4 | €25 | 60% → 80% |
| 5 | €20 | 80% → 100% |
Totaal betaald: €1.740 over 5 jaar Resultaat: Klant bezit hardware volledig
Waarom het werkt:
- Provider krijgt belastingvoordelen vroeg
- Klant bouwt vermogen op over tijd
- Na jaar 5 dalen kosten dramatisch (alleen doorlopende kosten + management)
- Echt eigendom bereikt, alleen uitgesteld
3. Het BYOH (Bring Your Own Hardware) Model
Simpelste aanpak: klanten kopen hun eigen hardware, provider handelt alleen management af.
Provider verantwoordelijkheden:
- Initiële setup en configuratie
- Doorlopende monitoring en onderhoud
- Security updates
- Disaster recovery
Klant verantwoordelijkheden:
- Hardware aankoop
- Fysieke locatie (thuis, kantoor)
- Elektriciteitskosten
Prijsvoorbeeld:
- Eenmalige setup: €100
- Maandelijks management: €15
- Klant koopt €890 hardware zelf
5-jaar TCO: €890 + €100 + (€15 × 60) + €1.140 = €3.030 = €50/maand
Duurder dan door bedrijf bezit, maar soevereiniteit is vanaf dag één gewaarborgd.
4. De Refurbished Marktplaats
Dit is intrigerend: een coöperatie of non-profit die:
- Enterprise hardware sourcet aan einde van lease
- Het refurbisht en test
- Verkoopt aan leden tegen kostprijs + kleine marge
- Overschot herinvesteert in de community
Enterprise hardware wordt vaak voor een fractie van de prijs verkocht. Een 3 jaar oude Dell OptiPlex die nieuw €800 kostte, wordt misschien voor €80 op veiling verkocht. De coöperatie absorbeert de complexiteit van sourcen, testen en garantie — individuele leden krijgen soevereine hardware tegen bijna-zakelijke prijzen.
Wat Ik Daadwerkelijk Bouw
Voor mijn service cluster model begin ik met een hybride aanpak:
Fase 1: BYOH voor early adopters
- Klanten kopen hun eigen hardware
- Ik lever management voor €15-20/maand
- Echte soevereiniteit vanaf dag één
Fase 2: Hardware lening optie
- Voor klanten die hardware niet vooraf kunnen/willen kopen
- Eigendom gaat over in 3-5 jaar
- Hogere maandelijkse kosten, maar geen drempel vooraf
Fase 3: Coöperatieve structuur (uiteindelijk)
- Als dit groeit voorbij vrienden en familie
- Formele coöperatie voor bulk hardware inkoop
- Democratisch bestuur van de dienst
De Ongemakkelijke Waarheid
Ik ga niet doen alsof er een perfecte oplossing is. De belastingwetgeving bevoordeelt bedrijven. Individueel hardware eigendom zal altijd meer kosten dan zakelijk eigendom, punt.
Maar dit is wat ik geloof:
Soevereiniteit heeft waarde die niet in TCO berekeningen verschijnt. Gemoedsrust, principe, onafhankelijkheid — deze dingen tellen.
Het verschil is niet zo groot als het lijkt. €34/maand voor echt eigendom vs €25-30/maand voor gehuurde soevereiniteit is voor veel mensen geen dealbreaker.
Tijd is de echte variabele. Als je de tijdskosten kunt elimineren via managed services terwijl je hardware eigendom behoudt, wordt de economie veel gunstiger.
Uitgesteld eigendom is beter dan geen eigendom. Een hardware lening die eindigt met jouw eigendom van je infrastructuur is filosofisch anders dan eeuwige huur.
De hardware eigendomsparadox is echt, maar niet onoplosbaar. Het vereist alleen creativiteit — en accepteren dat perfecte soevereiniteit misschien iets meer kost dan gemakkelijke afhankelijkheid.
Ik kan leven met die afweging. Jij?