De hardware-eigendomsparadox: wanneer soevereiniteit duur wordt

In mijn vorige post over self-hosting voor iedereen schetste ik een hoopvol beeld van managed self-hosting, waarbij iedereen eigenaar is van z’n eigen data. Eén ding sloeg ik over, en dat knaagt sindsdien. Hardware kost geld, en de rekensom valt heel anders uit als een bedrijf betaalt dan als een mens betaalt.

Dus hier zijn twee regels. Los van elkaar klinken ze allebei redelijk. Daarna zet ik ze in dezelfde kamer.

Regel één: bezit je eigen hardware

Dit is het hele punt van soevereiniteit. Jij koopt de doos, jij draait de doos, niemand trekt je data onder je vandaan. Die zaak heb ik bepleit in Sovereign Infrastructure, en het komt neer op willen begrijpen en beheersen wat ik draai. Huur ik die doos van een ander, dan is precies de afhankelijkheid terug waar ik vanaf wilde.

Ik ken niemand die z’n eigen infrastructuur serieus neemt en hier tegenin gaat. Over het bezit van de hardware valt niet te onderhandelen.

Regel twee: steek geen geld in brand

De tweede regel is net zo gezond. Betaal de laagst verdedigbare prijs voor de hardware die je nodig hebt. Niemand betaalt uit principe meer voor een identieke doos.

En hier begint het pijn te doen. Neem een bedrijf dat een server van €1.000 koopt, naast mij die dezelfde koopt:

Het bedrijf betaalt 40% minder voor dezelfde machine. De belastingwet beloont de rechtspersoon, en dat ben ik niet. En het wordt erger zodra je de hele som maakt.

Total cost of ownership, een echt voorbeeld

Laten we een bescheiden self-hosting cluster doorrekenen op een 5-jaars TCO. Drie mini-pc’s, de klasse Lenovo ThinkCentre Tiny en HP EliteDesk Mini, het minimum voor een fatsoenlijke high-availability setup.

Hardwarekosten

Doorlopende kosten, 5 jaar

Totale 5-jaars TCO

Voor een particulier komt dat op zo’n €34/maand over 5 jaar. Eerlijk, dat kan prima op tegen clouddiensten. Tot je je eigen tijd op de rekening zet.

Het tijdprobleem

Hier valt de som voor de meeste mensen uit elkaar.

Reken je tijd op €30/uur, conservatief voor een professional, en besteed 2 uur per maand aan onderhoud:

Alles zelf doen kost bijna het dubbele van een managed service. En dat is de rooskleurige versie, met een rustige 2 uur per maand. Eén echt incident vreet dat budget in een middag op. Die middagen ken ik. Regel twee heeft dus een duidelijk antwoord. Laat een ander het draaien, op schaal, met het belastingvoordeel en de goedkopere hardware.

Waar de twee regels elkaar raken

Zet ze nu in dezelfde kamer.

Regel twee zegt dat een bedrijf de hardware moet kopen en draaien, want dat betaalt 40% minder en spreidt de uren over veel klanten. Regel één zegt dat ik de hardware moet bezitten, want terughuren brengt de afhankelijkheid terug waar ik net vanaf was.

Loop het na. Om regel twee te volgen laat ik een managed provider de doos kopen. Maar zodra die provider de doos bezit waar mijn data op draait, heb ik de cloudprovider opnieuw uitgevonden, met extra stappen. Mijn soevereiniteit hangt dan aan hun goede wil, hun solvabiliteit en hun voorwaarden. Om regel één te volgen koop ik de doos zelf, betaal de volle consumentenprijs, slik de 40% en draag elk uur onderhoud alleen.

Ik heb het bedrijf nodig om eigendom betaalbaar te maken. En dat het bedrijf eigenaar is, is precies wat mijn eigendom wegneemt.

Dát is de hardware-eigendomsparadox. De verstandigste keuze met het geld haalt de reden voor self-hosting onderuit. Allebei de regels kloppen. Allebei tegelijk volgen lukt niet.

Wat mensen ermee doen

Ik heb meer avonden dan ik wil toegeven met dit spreadsheetje open gezeten, en ik kom steeds op dezelfde vier workarounds uit. Geen ervan is netjes. Elk ervan is iemand die een naald probeert in te rijgen die de belastingwet nooit open had willen laten.

1. Het coöperatieve model

Wat als de klanten samen eigenaar zijn van het beheerbedrijf?

De coöperatie koopt de hardware tegen zakelijke tarieven en geeft de besparing door aan de leden. De leden bezitten hun clusterhardware via de coöp, en het beheer is een dienst die ze afnemen van iets wat van henzelf is.

Aan de geldkant dalen de hardwarekosten met zo’n 40%, bulkinkoop doet er nog 10-15% bovenop, en de TCO zou rond de €22/maand kunnen uitkomen.

De adder zit in alles om de hardware heen. Juridisch gedoe, per land anders. Bestuurlijke overhead. En ergens tussen de 20 en 50 leden voordat de som werkt, al gok ik daarbij.

Het slimme is dat het bedrijf dat de hardware koopt jij bent, samen met de andere leden. Regel twee is tevreden zonder regel één te breken, want de entiteit die de doos bezit is van de mensen wier data erop draait.

2. Het hardwareleningmodel

De provider koopt de hardware, en het eigendom schuift in de loop van de tijd naar de klant.

In totaal betaal je €1.740 over 5 jaar, en aan het eind is de hardware helemaal van jou.

Waarom werkt dat? De provider pakt het belastingvoordeel vroeg, de klant bouwt maand voor maand vermogen op, en na jaar 5 zakt de rekening naar doorlopende kosten plus beheer. Echt eigendom, alleen later dan je zou willen.

Deze breekt regel één een tijdje om ’m daarna voorgoed te kunnen volgen. Je huurt vijf jaar zodat je voor altijd bezit.

3. Je eigen hardware meenemen

BYOH, bring your own hardware. De simpelste uitweg. De klant koopt de dozen en de provider doet alleen het beheer.

De provider doet de eerste setup en configuratie, de monitoring en het onderhoud, de security-updates en de disaster recovery. De klant koopt de hardware, zet ’m thuis of op kantoor neer en betaalt de stroom.

Een rekenvoorbeeld: €100 eenmalige setup, €15 per maand beheer, en de klant koopt zelf de €890 aan hardware.

Over 5 jaar is dat €890 + €100 + (€15 × 60) + €1.140 = €3.030, oftewel €50/maand.

Duurder dan de variant waarin het bedrijf eigenaar is, want je slikt de volle consumentenprijs. Maar de soevereiniteit staat vanaf dag één. Hier wint regel één ronduit, en betaalt de opslag van regel twee als entreeprijs.

4. De refurbished marktplaats

Hier kom ik steeds weer op terug. Een coöperatie of non-profit die enterprise-hardware inkoopt aan het eind van de lease, ’m opknapt en test, aan leden verkoopt tegen kostprijs plus een kleine marge, en het overschot terugsteekt in de community.

Enterprise-hardware gaat voor een fractie van de nieuwprijs weg. Een 3 jaar oude Dell OptiPlex die nieuw €800 kostte, gaat op een veiling misschien voor €80. De coöperatie neemt de vervelende delen op zich, het zoeken, testen en de garantie, en de leden krijgen soevereine hardware tegen bijna-zakelijke prijzen. Het pakt de kloof van 40% van de andere kant aan, met goedkopere hardware in plaats van een slimmere vorm van eigendom.

Waar ik begin

Voor mijn service-clustermodel begin ik met een hybride, want geen van de vier doorbreekt de paradox in z’n eentje.

Fase 1 is BYOH voor de early adopters. Klanten kopen hun eigen hardware, ik beheer het voor €15-20/maand, en de soevereiniteit is echt vanaf dag één.

Fase 2 voegt de hardwarelening toe, voor wie de hardware niet vooraf kan of wil betalen. Het eigendom gaat in 3-5 jaar over, de maandprijs ligt hoger, en er is geen drempel aan het begin.

Fase 3, als dit ooit voorbij vrienden en familie groeit, is een formele coöperatie voor bulkinkoop van hardware, met leden die de dienst democratisch besturen.

Elke fase voegt regels toe die de eerste twee niet hadden, en dat is de prijs. Drie fases en een contract waar eerst één aankoop stond. Maar de lus is open.

Het stuk dat ik niet kan repareren

Ik ga niet doen alsof er een schoon antwoord is. De belastingwet bevoordeelt bedrijven, en hardware van een mens kost altijd meer dan hardware van een bedrijf.

Hier ben ik op uitgekomen, na al die avonden.

Soevereiniteit heeft een waarde die in geen TCO-spreadsheet opduikt. Gemoedsrust, principe, onafhankelijkheid. Geen regelpost, maar ik betaal er graag voor.

De kloof is kleiner dan hij eerst lijkt. €34/maand voor echt eigendom tegenover €25-30/maand voor gehuurde soevereiniteit. Voor veel mensen zal dat verschil de doorslag niet geven.

Tijd is de variabele die het meest verschuift. Haal de uren eruit met een managed service terwijl de hardware op jouw naam blijft, en de cijfers slaan hard jouw kant op.

En uitgesteld eigendom wint nog altijd van geen eigendom. Een hardwarelening die eindigt met jouw naam op de doos is iets anders dan voor altijd huren.

De paradox is echt, en ik ben gestopt met proberen ’m weg te krijgen. Bezitten kost wat meer dan afhankelijk zijn. Ik heb genoeg avonden naar dat spreadsheetje gekeken om dat te weten, en ik betaal het toch.

• Self-Hosting
• Sovereignty