Mijn buurman is 70 jaar oud. Hij gebruikt zijn hele leven al Windows. Vorige maand vroeg hij me: “Tom, ik hoor steeds over Linux. Is dat ook iets voor mij?”
Hij is niet de eerste. Het afgelopen jaar kreeg ik dezelfde vraag van vrienden, familie en collega’s, telkens in een andere vorm. “Ik wil van Windows af, maar waar begin ik?” “Is Linux moeilijk?” “Kan ik mijn gewone programma’s nog gebruiken?” Voor mij zijn dat makkelijke vragen. Ik draai Linux sinds SuSE 6.0, toen je je hardware nog uitzocht op de vraag of er een Linux-driver voor bestond. Heb je nog nooit een terminal gezien, dan zijn ze helemaal niet makkelijk.
En ik snap dat. Zoek op “Linux” en je wordt bedolven onder distro-vergelijkingen, flamewars over desktop environments en terminalcommando’s die eruitzien alsof iemand op z’n toetsenbord in slaap viel. De Linux-community heeft een reputatieprobleem. In diep technische content zijn we heel goed. In “kom erin, het water is lekker” zijn we beroerd.
Stel je dit eens voor. Mijn buurman start een USB-stick op, klikt door een installer die eruitziet als elke andere installer die hij ooit zag, en een kwartier later heeft hij een werkend bureaublad. Geen drivers zoeken. Geen configuratiebestanden. Zijn browser, zijn mail, zijn foto’s. Een computer die doet wat hij zegt en verder niks. Dat is Linux Mint vandaag, op de meeste laptops. Hij wist dat niet, en niemand had het hem verteld.
Deze blog wees altijd naar platform engineering, Kubernetes en zelfgehoste infrastructuur. Content voor mensen die al in de terminal wonen. Maar de filosofie onder alles wat ik schrijf, sovereignty boven gemak, begrip boven blind vertrouwen, geldt voor iedereen die z’n eigen computer wil begrijpen. Niet alleen voor wie een productiecluster draait.
Dus deze blog verandert. De Kubernetes-posts blijven. Er komt ruimte bij voor mensen die aan hun eerste installatie staan.
Wat er dit jaar veranderde
Drie dingen kwamen samen.
Ten eerste bleven de vragen komen. Van mensen die ik ken, niet van vreemden op een forum. M’n buurman. Een collega die klaar is met de telemetrie van Windows. Een vriendin die haar foto’s zelf wil hosten en niet weet waar ze moet beginnen. Dit kunnen ze leren. Wat ze missen is een startpunt dat niks aanneemt.
Ten tweede keek ik naar deze blog en viel me iets op. Er staat al een stapel posts op die prima werken voor beginners. GPG uitgelegd, Pass als password manager, Learn the Defaults, terminal multiplexing. Daar heb je geen informaticadiploma voor nodig. Maar ze stonden tussen de Kubernetes deep dives en de eBPF -networkingposts, en niks vertelde een nieuwkomer welke voor hem waren.
En dat kost meer dan het lijkt. Een beginner landt op de blog, ziet titels vol “etcd” en “Cilium ”, en besluit stilletjes dat dit niks voor hem is. De GPG-gids staat twee klikken verderop. Die klikken zet hij nooit. Tab dicht, en Windows staat er nog. De juiste posts had ik geschreven. Alleen had ik ze opgeborgen waar geen nieuwkomer ooit kijkt.
Ten derde, en dit weegt het zwaarst. Linux is er nu klaar voor. Handmatig xorg.conf bewerken en je eigen wifi-drivers compileren, dat is voorbij. Fedora, Linux Mint en openSUSE werken out of the box. De installatie is al jaren niet meer het moeilijke deel. Uitzoeken waar je moet beginnen, dát is het moeilijke deel, en wie gaat zoeken verdrinkt.
Twee manieren om je niveau te vinden
Dus heb ik de hele blog opnieuw ingedeeld. Alle 66 posts zeggen nu hoeveel je moet weten voor je begint, en de posts die specifiek desktop- of serverwerk zijn zeggen erbij welke van de twee.
Niveau is een eigen taxonomie
Niveau begon als drie tags in dezelfde wolk als Networking en Secrets, vechtend om dezelfde klik. Het heeft nu een eigen taxonomie, niveau, en elke post draagt er precies één van de drie. De term meet wat je al moet weten, dus een Beginner-post over een gevorderd onderwerp blijft gewoon Beginner.
| Niveau | Wat het aanneemt | Posts | Voorbeelden |
|---|---|---|---|
| Beginner | Een terminal en verder niets | 18 | GPG-gids, Learn the Defaults, Terminal Multiplexing |
| Intermediate | Je hebt het betreffende ding minstens één keer gedraaid | 24 | ArgoCD voor beginners, K3s Cluster Setup |
| Advanced | Je draait het in productie en wilt de scherpe randen | 24 | etcd Deep Dive, Chaos Engineering |
De drie termen blijven Engels, in beide talen. Dat houdt de URL identiek, zodat een Nederlandse en een Engelse lezer naar dezelfde plek linken.
Context bleef een tag
Waar je Linux draait is een onderwerp als elk ander, dus dat blijft gewoon in de tagwolk staan.
| Tag | Wat je doet | Posts | Voorbeelden |
|---|---|---|---|
| Desktop | Linux gebruiken als je dagelijkse werkpaard | 11 | Dotfile Management, Terminal Multiplexing |
| Server | Services draaien, homelab, self-hosting | 8 | K3s Cluster Setup, Backup Strategy |
Er was een derde contexttag, Platform, en die heb ik weggegooid. Hij stond op 59% van de posts. Klik erop en je kreeg het grootste deel van de blog terug, en dat zegt niks. Wil je die schaal, dan is Advanced het eerlijke filter, of de categorie van het onderwerp dat je echt zoekt.
Begin bij Beginner als je nieuw bent, en schuif op zodra de inleidingen je gaan vervelen.
Het pad is hetzelfde, de diepte verschilt
Dit heeft 25+ jaar Linux me geleerd over die ladder. Er zit geen sprong in.
Je installeert Linux op een laptop die je over hebt. Je leert de basis van de terminal. Je gaat aan je dotfiles zitten. Je zet een klein servertje neer. Je stopt iets in een container. En op een dag draai je Kubernetes en kun je het moment niet meer aanwijzen waarop het ophield eng te zijn. Elke stap staat op de vorige.
De waarden die iemand een goede platform engineer maken zijn dezelfde die de overstap naar Linux de moeite waard maken. Je wilt weten wat je computer doet. Je pikt het niet dat “het werkt gewoon” stilletjes betekent “je hebt geen idee wat het achter je rug doet”. Je draait liever een systeem dat je open kunt maken.
Daarom is sovereignty meer dan een chique woord voor “ik draai m’n eigen servers”. Het begint bij een besturingssysteem dat jou respecteert, waar je elke instelling kunt openen en elk proces kunt zien. M’n buurman die Mint installeert en een engineer die multi-cluster networking aan elkaar knoopt maken dezelfde keuze. De een heeft alleen meer YAML.
Wat er komt
Ik ga meer schrijven voor mensen aan het begin. Geen “installeer Ubuntu in 5 minuten”-content, daar is al genoeg van. Ik wil schrijven over waar mensen echt over struikelen:
- Hoe je nadenkt over het kiezen van een distributie (en waarom het minder uitmaakt dan je denkt)
- Waarom de terminal efficiënter is dan hij lijkt zodra hij ophoudt eng te zijn
- Je bestanden, foto’s en documenten beheren zonder clouddiensten
- Privacy- en securitybasics die iedereen zou moeten kennen
- Je eerste thuisserver opzetten
Die komen naast de bestaande platform-engineering-content te staan, en de niveautermen wijzen je naar de posts die voor jou geschreven zijn.
Dezelfde filosofie, voor iedereen
Dus waarom is niet iedereen al overgestapt? Omdat de obstakels echt zijn. Mensen hebben software die alleen voor Windows bestaat. Ze hebben vijftien jaar spiergeheugen in één besturingssysteem zitten. En ze hebben gehoord, vaak van ons, dat Linux een weekend vechten met je videokaart betekent. Die reputatie hebben we zelf verdiend. Toen ik begon klopte hij. Hij doet nog steeds schade.
Alleen hoeft mijn buurman geen sysadmin te worden. Hij heeft een werkend bureaublad nodig en iemand die hem vertelt dat z’n vragen niet dom zijn. De engineer en de gepensioneerde willen onderhuids hetzelfde. Ze willen weten wat hun machine doet, en ze willen daar geen bedrijf om toestemming voor hoeven vragen.
Ik begon met Linux toen je een specifieke videokaart en netwerkadapter kocht om überhaupt een werkend systeem te krijgen. M’n buurman start een USB-stick op en heeft na vijftien minuten een volledig bureaublad. Wat overblijft is dat mensen niet weten dat dit bestaat, of aannemen dat het niks voor hen is.
Kies een niveau, kies een tag, en begin waar je staat. En heb je een vraag waarvan je denkt dat hij te basic is, stuur hem toch. De vraag van m’n buurman is de reden dat deze post bestaat.