Beginner

Mijn buurman is 70 jaar oud. Hij gebruikt zijn hele leven al Windows. Vorige maand vroeg hij me: “Tom, ik hoor steeds over Linux. Is dat ook iets voor mij?” Hij is niet de eerste. Het afgelopen jaar stelden vrienden, familie en collega’s me hetzelfde in verschillende vormen. “Ik wil van Windows af, maar ik weet niet waar ik moet beginnen.” “Is Linux moeilijk?” “Kan ik nog steeds mijn gewone programma’s gebruiken?” Voor mij zijn die vragen vanzelfsprekend. Ik draai Linux sinds SuSE 6.0, toen je nog specifiek hardware-onderdelen moest uitzoeken die daadwerkelijk Linux-drivers hadden. Voor iemand die nog nooit een terminal heeft gezien voelen ze oprecht overweldigend. ...

Zo werkt privacy vandaag. Je leest het beleid. Je klikt de cookie-banner weg. Je spit door drie instellingenmenu’s heen op zoek naar de opt-out die iemand bewust heeft begraven. Dat doe je allemaal om een recht uit te oefenen dat standaard had moeten zijn. En terwijl je nog bij de eerste alinea van de servicevoorwaarden zit, is elke klik, scroll, hover en de exacte timing van je toetsaanslagen al geoogst, verpakt en verkocht. We hebben dit als normaal geaccepteerd. ...

De eerste keer dat het me beet zat ik halverwege een database migratie over SSH. Trein een tunnel in, WiFi knipperde, verbinding weg. Het proces aan de andere kant ging mee. Ik staarde naar een dode prompt en vroeg me af hoeveel van de migratie nou eigenlijk gecommit was. Een terminal multiplexer had me gered. Het proces draait door op de server of ik nou verbonden ben of niet, dus een weggevallen verbinding wordt een non-event. Ik verbind opnieuw, attach weer, en het werk staat exact waar ik het achterliet. Die eigenschap alleen al is de setup-kosten waard, en daarom behandel ik een multiplexer als basislaag op elke machine die ik aanraak. ...

Mijn homelab cluster draait in een kast thuis. Ikzelf niet. Ik werk vanuit koffiebars, vanuit een klantkantoor, soms vanuit een hotel met WiFi die actief vijandig aanvoelt. En ik wil dan nog steeds bij mijn eigen machines kunnen terwijl ik daarbuiten zit. Jarenlang was het standaardantwoord daarop dat je gaten in je eigen voordeur prikt. Forward een poort op de router, zet dynamic DNS op zodat het wisselende thuis-IP niet alles breekt, schrijf firewall regels, en hoop dan stilletjes dat niemand die het internet scant op de SSH daemon stuit die je net hebt blootgesteld. Het werkt, in de zin dat je bij je spullen kunt. Het betekent ook dat een deel van je privénetwerk nu de hele dag, voor altijd, vragen van vreemden beantwoordt. ...

Zo shippen de meesten van ons software in 2026. Je kiest een framework, trekt een paar honderd dependencies binnen, en je service staat al op een gigabyte RAM voordat hij iets nuttigs doet. Niemand profilet het. Niemand vraagt waarom. Als het traag is, schaal je op. Compute is goedkoop, jouw tijd is duur, en de rekening gaat naar iemand anders. Dat hebben we als normaal geaccepteerd. Ik leefde ooit in een andere wereld. Ik besteedde uren, soms hele weekenden, aan het uitknijpen van elke laatste byte uit code. Een programma laten draaien op hardware die het “onmogelijk” aankon was het beste gevoel dat ik kende. Mijn inspiratie was de demoscene: onmogelijke visuele effecten gerenderd in 64 kilobyte of minder. Ik keek er een en zat dan gewoon te denken, hoe in hemelsnaam deden ze dat? ...